Blakende bonobobaby geboren in Planckendael

Bonobo-experten in Planckendael blij met geboorte bedreigd aapje

Planckendael is een bonobobaby rijker. Zondagochtend, op 10 mei, beviel bonobomoeder Lina na een dracht van acht maanden in haar warme nest van houtwol van een blakende bonobobaby. Ze beviel heel vlot en herstelt snel. Het geslacht van het kleintje hebben de verzorgers nog niet kunnen ontdekken. De baby krijgt binnenkort een mooie naam in de Afrikaanse taal Lingala met de beginletter R.

© Jonas Verhulst - Planckendael

Wie is de papa in de grote familie?

Lina is de alfavrouw en had al vier jongen. Ze is dus een ervaren moeder. Wie is de papa? Bonobo Vifijo? Of is het de jonge Habari, zoon van Djanoa? Dat gaat Planckendael pas weten nadat ze een haarstaaltje onderzoeken in hun labo. Louisoko en Lucuma zijn Lina’s zonen en worden dus grote broers. Lingoyé, de dochter van Lina, is nog niet geslachtsrijp. Voor haar is deze bevalling een leerschool. Bij bonobo’s blijven de zonen hun hele leven bij hun moeder en de dochters worden uitgehuwelijkt. Bonobodames Busira en Djanoa zijn ook in de running voor het moederschap.

Seks als wapen

Bij deze meest slanke en elegante mensapensoort zwaaien de vrouwen de plak. Ze spannen samen om de mannen te domineren. Ze hebben dan ook een machtig wapen om zich na gevechten te verzoenen of om spanningen uit de groep te halen: seks! Alle groepsleden bij de bonobo’s doen eraan, ze doen het vaak en op allerlei manieren. En als er baby’s van komen, des te beter. Bonobo’s vlooien ook veel. Niet om beestjes te verwijderen (want die hebben ze niet), maar om hun sociale banden te versterken. Zo vlooit bonobo Lina haar kersverse baby uit pure affectie. Een schattig zicht.

Klein gebied, groot risico

Bonobo’s zijn bedreigd, ze komen enkel voor ten zuiden van de Congostroom. En in dit hartje van het Congolese regenwoud leven nog maar 30 000 tot 50 000 bonobo’s. Stropers, de jacht op hen, het verlies en de versnippering van hun leefgebied en het uitbreken van ziektes zoals ebola bedreigen de soort. Daarom is deze geboorte eens te meer een troef voor het kweekprogramma van deze bedreigde soort. Planckendael coördineert dit Europese kweekprogramma. Ook het internationaal stamboek wordt door Planckendael beheerd. Belangrijk werk.

LuiKotale bonoboproject in Congo

Wetenschappers van ZOO Antwerpen en Planckendael zijn actief in het LuiKotale onderzoekskamp net buiten het Salonga Nationaal park in Congo en dragen zo bij aan de bescherming van bonobo’s in de natuur. Hier zijn drie grote groepen bonobo’s vertrouwd gemaakt aan de aanwezigheid van onderzoekers om zo hun natuurlijke gedrag en leefgewoonten te kunnen bestuderen. Er worden urine-, mest- en haarstalen uit hun nesten verzameld voor DNA-onderzoek. Al deze kennis, en wat we leren van de bonobo’s in Planckendael, helpt bij het behoud van de bonobo’s in hun natuurlijke leefomgeving en het verbeteren van internationale kweekprogramma voor bonobo’s in dierentuinen.

Weetje:

In Planckendael leven vijf vrouwen en vier mannen, inmiddels dus met de baby.

TIP Dagelijks krijgen de bonobo’s om 14u hun verse groenten op het bonobo-eiland. Dit voedermoment is een aanrader! 

Nick Mertens

12 april 2016

Zijn we slim genoeg om te weten hoe slim dieren zijn?

Kan een octopus gereedschap gebruiken? Weten chimpansees wat eerlijk is? Kan een vogel raden wat een andere vogel weet? Voelen ratten empathie met hun vrienden? Niet zo lang geleden zou het antwoord op al deze vragen ‘Nee’ geweest zijn, maar nu zijn we er niet meer zo zeker van. Als je goed kijkt, blijken dieren een stuk slimmer te zijn dan we dachten.

Wat is het verschil tussen menselijke en dierlijke intelligentie, en vooral: hoe komen we daarachter? Het zijn vragen die Frans de Waal al zijn hele carrière bezighouden. De laatste jaren heeft het onderzoek naar dierlijke intelligentie een grote vlucht genomen. Onderzoekers proberen zich steeds meer te verplaatsen in het standpunt van de dieren. In Zijn we slim genoeg om te weten hoe slim dieren zijn? maakt Frans de Waal de balans op. Een fascinerend boek dat je op een werkelijk andere manier laat kijken naar wat dier én mens kunnen.

 

Frans de Waal (1948) is een Nederlands-Amerikaanse bioloog, hoogleraar psychologie aan de Emory University in Atlanta en directeur van Living Links, dat deel uitmaakt van het Yerkes National Research Center aldaar. Hij is wereldwijd bekend en behoort volgens het tijdschrift TIME tot de top 100 meest invloedrijke personen. Zijn boeken (onder andere Van nature goed, Chimpanseepolitiek, De aap en de sushimeester, De aap in ons, De aap en de filosoof en Een tijd voor empathie) zijn stuk voor stuk wereldwijde bestsellers.

Mensen die mij goed kennen weten dat Frans de Waal mijn idool is. Ik bewonder zijn werk en hij is mijn grote voorbeeld. Anderen hebben posters van K3 of boysbands aan hun muur hangen, ik heb alle boeken van de Waal en volg zijn werk op de voet.

Zijn nieuwste boek Zijn we slim genoeg om te weten hoe slim dieren zijn? verschijnt bij ons op 13 april, maar ik heb het boek van de uitgeverij vandaag al mogen ontvangen.

Als recensent en wetenschapscommunicator is het dan ook een hele eer dat ik dit boek mag lezen en recenseren.

Zelf ook al benieuwd naar zijn nieuwste boek? Download hier een fragment van Zijn we slim genoeg om te weten hoe slim dieren zijn in PDF-bestand.

En binnenkort lees je hier dan de recensie van het boek en hopelijk ook een interview met de auteur zelf. Let's hope so :-)

Nick Mertens

7 april 2016

De aap komt uit de mouw: Zowel hippies als vechtersbazen hebben een persoonlijkheid.

Doctoraatsstudie in Planckendael over persoonlijkheidskenmerken bij bonobo’s en chimpansees.

De persoonlijheidskenmerken van bonobo’s en chimpansees zijn uniek en lijken op die van mensen. Tot dit verrassende besluit kwam de primatologe Nicky Staes, die haar doctoraatsonderzoek voor de Universiteit van Antwerpen in Planckendael aan het onderwerp wijdde. Dat de persoonlijkheid en het gedrag van bonobo’s en chimpansees toch van elkaar verschillen, is opvallend. De bonobo zou immers een broer kunnen zijn van de chimpansee, zo nauw verwant zijn ze. Zo zie je maar: niet alle apen apen alle apen na.

Nicky Staes © Planckendael

Bonobo’s staan al langer bekend als de hippies onder de mensapen, die spanningen in de groep oplossen door te paren. Chimpansees daarentegen gebruiken hiervoor eerder geweld. Intussen blijkt deze visie achterhaald en misschien iets te zwart-wit. Bij gebrek aan een gedetailleerde studie, greep Nicky Staes haar kans om dit van naderbij én op grote schaal te onderzoeken in haar doctoraat. 

Bonobo in Planckendael © Planckendael

Persoonlijkheidsprofiel

Van maar liefst 154 bonobo’s werden er persoonlijkheidsprofielen verzameld, goed voor ongeveer 80% van de totale populatie in dierentuinen wereldwijd. “We vroegen de verzorgers om vragenlijsten in te vullen over de persoonlijkheid van de dieren,” aldus Staes. “Op die manier bekwamen we voor elk dier een individueel profiel.”

Bonobo in Planckendael © Planckendael

Daarnaast werden 46 eerder bevraagde bonobo’s gedurende 4 000 uren geobserveerd in verschillende Europese dierentuinen. Een huzarenstukje dat zo’n twee jaar in beslag heeft genomen. En met resultaat. Verschillen in de sociale gevoeligheid in bonobo’s en chimpansees kunnen worden verklaard door een stukje DNA dat bij de chimpansees verdwenen is. Bijgevolg heeft deze mensapensoort het moeilijker om sociale signalen in te schatten. 

Bonobo in Planckendael © Planckendael

Bij bonobo’s blijkt dit stukje DNA nooit afwezig te zijn. Dat zou deels verklaren waarom bonobo’s over het algemeen verdraagzamer en socialer zijn dan chimpansees. 

Nick Mertens

14 januari 2014

Girafje geboren in Dierenpark Emmen

Vannacht heeft giraffe Hidaya een prachtige dochter ter wereld gebracht in de savannestal van Dierenpark Emmen. Het is het derde jong van Hidaya en moeder en kind maken het goed. Het girafje heeft al met succes pogingen ondernomen bij Hidaya te drinken. Het pas geboren girafje is een meisje. Omdat ze een merrie is, zal ze in de toekomst ook deel gaan uitmaken van de bewoners van de savanne in WILDLANDS Adventure Zoo Emmen.

© Dierenpark Emmen / Wijbren Landman

Al heel gauw mag ze al met de hele kudde giraffen de savanne op om kennis te maken met neushoorns, zebra’s, impala’s en alle andere savannebewoners. 

 

Nick Mertens

31 augustus 2015

Drukke periode voor SEA LIFE Blankenberge

Een drukke periode kondigt zich opnieuw aan voor het Rescue Team van SEA LIFE Blankenberge. Maandagnamiddag en gisterenavond werden ze opgeroepen voor een zeehondenpup. De pup van gisterenavond is de 5^edie dit seizoen strandt in Koksijde.

Het mannetje is erg verzwakt en uitgeput, maar stelt het verder goed. Hij vervoegt zich nu bij de andere 8 zeehondenpups die verzorgd worden in de zeehondenkliniek. De dierenverzorgers verwachten dat hij snel terug de oude zal zijn.

ADOPTEREN

Eenmaal een zeehondenpup wordt opgevangen in de zeehondenkliniek van SEA LIFE Blankenberge, kan hij worden geadopteerd. De adoptieouders krijgen een adoptiepas, kiezen een naam uit voor de pup, mogen hem eten geven in de puppool van SEA LIFE en mogen hem later terug vrijlaten in zee. De geadopteerde pups van dit seizoen dragen volgende namen; Miss Deluxe, Achiel, O’Malley, Spetter, Satin, Jubiene en Eddy.

Nick Mertens

26 augustus 2015

Laatste wisent in Artis dood

Artis initiatiefnemer bij redden wisent van uitsterven.

© Artis

De laatste wisent in Artis is overleden. De wisentkoe is 23 jaar oud geworden. Dat is een zeer hoge leeftijd. De wisentkoe nam deel aan het internationale fokprogramma voor de wisent en beviel in 2007 van haar tiende en laatste jong in Artis. 

 

© Artis

Behoud Europese bizon

Natura Artis Magistra speelde een essentiële rol bij het behoud van de wisent (Bison bonasus), het grootste landzoogdier van Europa. Hij is nauw verwant aan de bizon van de Noord-Amerikaanse prairie. Daar dankt hij zijn tweede naam, Europese bizon, aan. In de jaren ’20 van de vorige eeuw was de diersoort uitgestorven in het wild. Er waren 54 wisenten over, deze leefden alleen nog in een paar dierentuinen.

 

Fokprogramma op initiatief van Artis

Artis-directeur Armand Sunier (1927-1953) startte in 1931 als een van de eerste dierentuindirecteuren ter wereld een fokprogramma om te voorkomen dat de wisent zou uitsterven. En dat is gelukt. Er lopen nu duizenden wisenten rond in natuurgebieden in heel Europa. Allemaal resultaat van het fokprogramma. In 2009 is er voor de laatste keer een wisent, geboren in Artis, uitgezet.

 

Nick Mertens

25 augustus 2015