vrijdag 21 juni 2013

Betekent de Chinese ivoorhandel het einde voor de Afrikaanse olifant?

Als Peking de invoorhandel niet verbiedt zou China's onverzadigbare honger naar ivoor wel eens het einde kunnen betekenen voor de Afrikaanse olifant.

Photo en ©: SCMP
Meer dan 7 procent van alle olifanten werden afgelopen jaar gedood voor hun ivoren slagtanden. “Het hoogste aantal ooit”, aldus Joyce Poole, wie al meer dan 40 jaar heeft besteed aan het onderzoek naar deze dieren en ook codirecteur is van  Elephant Voices, een organisatie die zich inzet voor het behoud van de Afrikaanse olifant.

40 procent van het ivoor is bestemd voor China, wat dit land tot grootste speler maakt in de wereldwijde ivoorhandel. Voor Poole is het dan ook de hoogste tijd dat Peking eindelijk werk maakt van een verbod op deze handel.

De realiteit is gruwelijk. "Ofwel onderneemt China stappen, ofwel verliezen we de olifanten”, zegt Poole. "Als we niet eens een iconisch dier zoals de olifant kunnen redden, een dier dat bovenal ook nog eens zeer belangrijk is voor zijn habitat, welke hoop hebben we dan nog voor de toekomst?” vraagt ze zich af.

Elk jaar worden voor de illegale ivoorhandel ongeveer 40.000 olifanten afgeslacht. Speren, automatische wapens,… de stropers beschikken over een heel scala aan wapens. Met nog ongeveer 400.000 olifanten in het wild betekent dit dat aan het huidige tempo binnen 10 jaar er bijna geen olifant meer over blijft.

“Het is de Chinese vraag naar ivoor die de stropers aanzet”, zegt Joyce Poole. “Hebbedingen gemaakt van ivoor, ook wel eens het 'witte goud' genoemd, zijn een traditioneel symbool van rijkdom en status in China. En een deel hiervan passeert langs Hong Kong.”

Uit douanecijfers blijkt dat Hong Kong sinds 2008 minstens 16 ton ivoor in beslag heeft genomen. Dit is ongeveer het equivalent van 1.800 gestroopte olifanten. Gebaseerd op de prijs van 2010 van 700 Amerikaanse dollar per kilogram is dit omgerekend dus zo een 87 miljoen Hong Kong dollar.

Sinds 1989 bestaat er een verbod op de wereldwijde handel in ivoor. In 1999 en 2007 werd er tweemaal een eenmalige verkoop van Afrikaans ivoor toegestaan. 106 ton ivoor werd toen verkocht, voornamelijk aan China en Japan.

Maar volgens Poole is de situatie nu nog erger dan voorheen. Op elk olifantenlichaam dat wordt teruggevonden wordt een autopsie uitgevoerd en in 93% van de gevallen blijken de dieren het slachtoffer te zijn geworden van stroperij.

Poole is nu op rondreis in Hong Kong, Shenzhen en Peking om lezingen te geven en de kwestie aan te kaarten in de hoop op deze manier mensen bewust te maken van de problematiek. “Ik denk dat veel mensen niet weten dat je voor elke slagtand ook één olifant moet doden”, zegt Poole. “Men mag niet vergeten dat al het ivoor van vandaag verkregen is door stroperij en het doden van olifanten. Van natuurlijke overlijdens is er geen sprake.”

Uit gegevens van CITES (Convention of International Trade of Endangered Species) blijkt dat het aantal stroperijen sinds de laatste eenmalige verkoop van Afrikaans ivoor in 2007 sterk is toegenomen. “Dit is niet omdat het verbod op de handel is mislukt”, zegt Poole, er aan toe voegend dat olifantenpopulaties zich begonnen te herstellen in de eerste jaren na het verbod. Maar het zijn de eenmalige verkopen van Afrikaans ivoor die voor een piek gezorgd hebben in het aantal stroperijen. En het feit dat één olifant gelijk staat aan een jaarsalaris doet ook veel stropers watertanden.      

 “Peking zit nog steeds vast in de ontkennende fase”, zegt Joyce Poole. “Eigenlijk moet China gewoon de hele ivoorhandel illegaal maken. Ivoor is van verwaarloosbare waarde voor de Chinese economie, maar het verdwijnen van de olifanten heeft héél wat meer gevolgen…”

NM
21 juni 2013

donderdag 11 april 2013

Nieuw neushoornvrouwtje voor Planckendael


Neushoornvrouwtje Karamat nieuwe aanwinst voor kweekprogramma.

© Planckendael / Artman

Planckendael verwelkomt een nieuw neushoornvrouwtje, Karamat. Vandaag ontdekt zij voor het eerst haar buitenperk in Mechelen. Momenteel is ze 2 jaar oud en nog even te jong om te kweken maar over een 2-tal jaar hoopt Planckendael dat ze actief kan bijdragen aan het internationale kweekprogramma voor deze bedreigde diersoort.

Nieuw zijn ook de muntjaks, Chinese hertachtigen die binnenkort samen met de neushoorns hun nieuwe perk bevolken. Met de introductie van verschillende diersoorten in één verblijf wil Planckendael het natuurlijk gedrag stimuleren en voor zowel dieren als bezoekers meer uitdagingen en afwisseling bieden.  

Mirakelbaby Karamat 
Karamat ken je misschien nog als de mirakelbaby uit ZSL Whipsnade Zoo (Groot-Brittanië) waar ze op 16 november 2010 geboren werd. Haar geboorte verliep allesbehalve vlot door een stuitligging. Na de bevalling was ze zo verzwakt dat ze niet zelfstandig kon drinken. Om het diertje in leven te houden, gaven de verzorgers haar melk van lokale koeien. Zij kreeg de naam Karamat, wat “voorzien van bijzondere krachten” betekent in het Nepalees. Ook nu nog krijgt ze graag wat extra aandacht van haar verzorgers. 

Bedreigde diersoort 
In de natuur leven nog amper 2800 Indische neushoorns, wat de soort erg kwetsbaar maakt.  Hiervan leeft 70% in één nationaal park (Kaziranga). Als er in dit park een bosbrand of overstroming zou voorvallen, is dat catastrofaal voor de neushoornpopulatie. Ook stropers bedreigen nog steeds de populatie neushoorns. Karamat is dus cruciaal voor het kweekprogramma. 

Kweken 
Kweken met neushoorns is niet eenvoudig. Mannetjes en vrouwtjes leven doorgaans apart omdat ze snel op elkaar uitgekeken zijn en ze elkaar op die manier vaak verwonden. Enkel om te paren komen zij samen. Ook de daad zelf is niet zo vanzelfsprekend. Als voorspel lopen de dieren soms uren achter elkaar aan. De paring zelf neemt gemakkelijk een volledig uur in beslag. Na 16 maanden wordt er dan één jong geboren. 

© Planckendael / Artman
NM
11 april 2013

donderdag 28 februari 2013

Belgische primeur: babygeluidjes bij de brilberen in ZOO Antwerpen

© ZOO Antwerpen

Voor de eerste keer in de geschiedenis van ZOO Antwerpen piept het bij de brilberen. Mama Zamora had twee knusse nestboxen ter beschikking om haar jongen te werpen. Maar ze wilde het liever zelf doen en maakte haar eigen  nest/kraamkamer met stro in een ander verblijf, buiten het gezichtsveld van onze nestcamera’s. De verzorgers ontdekten bij een korte controle één schattig beertje in het nest. Brilberen krijgen één tot drie jongen per worp, die bij hun geboorte rond de 300 gram wegen. 

Oefenen op de speelplaats

De verzorgers proberen zo min mogelijk te storen, zodat mamabeer Zamora haar welp in alle rust kan grootbrengen. Het is haar eerste en dus meest kwetsbare worp. Mamaberen blijven de eerste weken zonder te eten en te drinken in het nest bij hun jong. De eerste vier tot zeven weken is het kleine beertje blind en weerloos en verlaat het het nest niet. Na die periode doet het zijn oogjes open. Kort daarna probeert het kleintje te lopen en te klimmen. Hiervoor hebben de verzorgers een speelplaats ingericht met takken, touwen en stammetjes om de jonge beer kennis te laten maken met de verschillende materialen van het buitenperk. Een dik strobed zal zijn val breken bij klimpogingen. Als het jong 10 tot 12 weken oud is, vergezelt het zijn moeder bij korte tochtjes.  

Belangrijke brilberen

Mannetje Gladstone en vrouwtje Zamora (13 jaar) vormen sinds juli vorig jaar een genetisch belangrijk koppel. Jacht, illegale handel en habitatverlies maken de soort kwetsbaar. ZOO Antwerpen werkt actief mee aan het Europees kweekprogramma. Bovendien voeren wetenschappers van het Centre for Research and Conservation (CRC) van de ZOO al zeven jaar DNA-analyses uit op meststalen van brilberen uit Peru en Bolivia. Dit onderzoek helpt de wetenschappers aan kennis over de genetische structuur van de beren in de Zuidelijke Andes. Op basis van deze informatie kunnen ze actieplannen voor conservatie opstellen. 

Veggies

Brilberen zijn over het algemeen vegetariërs. Zamora geniet vooral van vijgen, rozijntjes en druiven. Ook papaja, meloen en pinda’s zijn gegeerd. Brilberen hebben een zwarte, donkerbruine pels. Rond hun ogen en snoet geeft een blonde tekening de indruk van een bril, vandaar hun naam. Ook de kleintjes vertonen deze tekening. 

Vertraagde innesteling

Ze worden ook wel Andesberen genoemd, naar hun herkomstgebied.  Heel bijzonder is dat ze bij bevruchting een vertraagde innesteling van de vrucht kunnen hebben. Zo kan mama beer de groei van het embryo vertragen in functie van het geschikte moment van de bevalling, onder goede weersomstandigheden of in het fruitseizoen. Dan komt babybeer niks tekort. In de ZOO loopt het geboorteseizoen van november tot maart. 

Toch prima sperma

Vader Gladstone leeft gescheiden van moeder en jong. Hij deelt zijn verblijf met neusbeertjes. Brilberen zijn van nature solitaire dieren die enkel bij vruchtbaarheid van het vrouwtje elkaars gezelschap opzoeken. In de ZOO waarderen ze het grootste deel van het jaar elkaars gezelschap, maar niet als er welpen zijn. Papa Gladstone is een oudere beer van 22 jaar. Zijn eerste partner, Inca, overleed vorig jaar op de gezegende leeftijd van 26 jaar. De kwaliteit van zijn sperma werd in vraag gesteld toen Inca niet zwanger werd, zelfs niet na kunstmatige inseminatie. Nu blijkt dus dat zijn zaad van prima kwaliteit is. Wellicht had Inca dus destijds vruchtbaarheidsproblemen.   



© ZOO Antwerpen

NM
28 februari 2013

woensdag 20 februari 2013

(pdw), afscheid van een klasbak


Patrick De Witte (pdw) is niet meer. Onverwacht overleden aan een hartaderbreuk. Ik heb niet het geluk gehad hem persoonlijk te kennen, maar ik heb altijd enorm veel bewondering voor hem gehad.

Bewondering omdat hij een creatieve en intellectuele duizendpoot was. Hij was humorist, columnist, journalist, hoofdredacteur, drummer, tv- en programmamaker en zette zich in voor maatschappelijke thema’s zoals het recht op euthanasie.

Bewondering omwille van (pdw) zijn scherpe pen waarmee hij graag tegen de haren instreek. Maar hoe hard hij ook tegen iets inging, zijn argumentatie was steeds onderbouwd. Én het was nog onderhoudend en vaak doorspekt met humor en/of metaforen ook. Wat genoot ik toch van die man zijn columns.
(pdw) kon hard tegen de schenen trappen, maar werd steeds gerespecteerd door vriend en vijand.

Bewondering ook voor zijn vrije geest. Ik durf regelmatig wel eens te zeggen dat wij in ons land geen echte onafhankelijke en kritische journalisten meer hebben. Met uitzondering van Patrick De Witte dan. Ik herinner me nog goed de open brief van hem aan het adres van Wouter Vandenhaute in Humo. Het was bij wijze van spreke zijn ontslagbrief. Hij kon niet leven met het feit dat Humo een Woestijnvisblad zou worden en op deze manier zijn zo gelauwerde onafhankelijkheid dreigde te verliezen.

Bewondering omdat ik stiekem steeds wat jaloers op hem was. Bezat ik maar 1/100ste van zijn schrijftalent en gevoel voor humor. Niet voor mezelf, maar wel voor al diegenen die de moeite doen om mijn schrijfsels te lezen en proberen te lachen met mijn grappen.

Maar vooral bewondering omdat (pdw) bovenal een warm mens was, getuige gisteren ook de talloze commentaren op zijn overlijden in de (sociale) media van vrienden en collega’s die nauw met hem hebben samengewerkt.

Op de website van de krant De Morgen kan je al de columns die (pdw) voor deze krant geschreven heeft nog eens herlezen (http://www.demorgen.be/dm/nl/15856/Patrick-De-Witte/index.dhtml). Wat een klasbak…

Men zegt regelmatig dat niemand onvervangbaar is. Wel, er zijn steeds uitzonderingen op de regel.

Rust in vrede…

NM
20 februari 2013

woensdag 6 februari 2013

Bonobo’s zijn empatisch

Photo courtesy of Zanna Clay.                                                                                                                                     

Onderzoekers van het Yerkes National Primate Research Center, verbonden aan de Emory University, hebben in het Lola ya Bonobo sanctuary in de Democratische Republiek van Congo jonge bonobo’s geobserveerd tussen de 3-7 jaar, wat overeenstemt met onze kinderen die naar de kleuter- en lagere school gaan.

Uit dit onderzoek, geleid door Zanna Clay en de wereldbekende etholoog en primatoloog Frans de Waal, is gebleken dat jonge bonobo’s elkaar onderling meer troosten dan hun volwassen soortgenoten.
Ook bij mensen beginnen kinderen vanaf de leeftijd van twee jaar troostend gedrag te vertonen, wat inhoudt dat zij zich kunnen inleven in de emoties van anderen. Ook bij chimpansees, honden, olifanten en sommige vogels is gelijkaardig gedrag reeds waargenomen.

In het Lola ya Bonobo sanctuary zitten veel weesjes wiens ouders zijn gedood als bushmeat of gevangengenomen zijn om hun leven als huisdier te moeten slijten. Slechts een minderheid van de jonge bonobo’s zijn opgevoed door hun biologische moeder. En dit had zo zijn gevolgen voor het empatisch gedrag, want het bleek dat de jonge dieren die door hun eigen moeders waren opgevoed meer troostgedrag vertoonden dan hun geadopteerde soortgenoten. Mogelijks legt een onstabiele jeugd met traumatische ervaringen dus een hypotheek op het empatisch vermogen.

Het troostgedrag bij de bonobo’s bestond uit knuffelen, vlooien en soms ook seks en vond meestal plaats wanneer een bonobo die niet bij een bepaald conflict betrokken was een van beide ruziemakers ging troosten waardoor de stress bij dit dier afnam. Verwantschap was hierbij belangrijk, maar er werden ook echte vriendschappen waargenomen.

Bron:

Referentie:
Zanna Clay, Frans B. M. de Waal. Bonobos Respond to Distress in Others: Consolation across the Age Spectrum. PLoS ONE, 2013; 8 (1): e55206 DOI: 10.1371/journal.pone.0055206

Paper:

Nick Mertens
6 februari 2013